Federalna inspekcija zaštite okoliša naložila je smanjenje opterećenja Bloka 4 Termoelektrane Tuzla nakon što je utvrđeno da su tokom ekološkog incidenta u augustu ove godine emisije praškastih materija bile i do 12,5 puta veće od dozvoljenih vrijednosti.
Dokumentacija nadležnih institucija otkriva i da je Federalno ministarstvo okoliša i turizma za povećano zagađenje prvobitno saznalo od građana, a ne od uprave Termoelektrane, saznaje Klix.
Prema dokumentima Federalnog ministarstva okoliša i turizma i Federalne uprave za inspekcijske poslove, dostavljenim u odgovoru na zastupničko pitanje Admira Čavalića u Predstavničkom domu Parlamenta FBiH, tokom 22. i 23. augusta zabilježena su višestruka prekoračenja dozvoljenih koncentracija čvrstih čestica na ispustu Bloka 4.
Podaci sistema kontinuiranog mjerenja emisija pokazali su koncentracije od 210 do 250 miligrama po normalnom kubnom metru (mg/Nm³).
Istovremeno, granična vrijednost za emisije čvrstih čestica iz blokova 4, 5 i 6 Termoelektrane Tuzla, prema Nacionalnom planu za smanjenje emisija iz velikih postrojenja za sagorijevanje (NERP) za 2026. i 2027. godinu, iznosi 20 mg/Nm³.
To znači da su izmjerene koncentracije bile između 10,5 i 12,5 puta veće od propisanog ograničenja.
Problem nastao nekoliko dana nakon remonta
Prema informacijama Federalnog ministarstva okoliša i turizma, Blok 4 je nakon redovnog godišnjeg remonta, koji je trajao od 15. jula do 15. augusta, ponovo pušten u pogon 20. augusta.
Već tokom 20. i 21. augusta pojavili su se tehnički problemi u sistemu pneumatskog transporta pepela, odnosno gubitak transportnog zraka.
Zbog ovog poremećaja otežano je pražnjenje pepela iz koševa elektrofiltera, što je dovelo do njegovog nakupljanja i smanjenja raspoloživog kapaciteta elektrofiltera.
Posljedica je bila povećana emisija čvrstih čestica iz Bloka 4, koja je tokom naredna dva dana višestruko premašila dozvoljene vrijednosti.
Prema dostavljenoj dokumentaciji, kvar je u potpunosti otklonjen 23. augusta u večernjim satima, nakon čega je intenzivirano pražnjenje pepela iz elektrofiltera.
U istom periodu nisu evidentirani drugi tehnički kvarovi koji bi, prema raspoloživim podacima, mogli utjecati na povećanje emisija.
Ministarstvo za incident saznalo od građana
Posebnu pažnju izaziva podatak da je Federalno ministarstvo okoliša i turizma o povećanim emisijama prvobitno obaviješteno 24. augusta, nakon obraćanja građana Mjesne zajednice Šićki Brod.
Ministarstvo je istog dana zatražilo postupanje Federalne uprave za inspekcijske poslove, dok je Termoelektrana Tuzla informacije o povećanim emisijama dostavila tek 26. augusta.
Federalna inspekcija postupala je po službenoj dužnosti, ali i na zahtjev Tužilaštva Tuzlanskog kantona, koje je također uključeno u ispitivanje okolnosti ovog ekološkog incidenta.
Nakon analize rezultata kontinuiranog monitoringa, federalni inspektor zaštite okoliša naložio je smanjenje opterećenja Bloka 4 na najmanji tehnički prihvatljiv nivo.
Cilj ove mjere bio je smanjenje emisija praškastih materija i njihovo vraćanje u zakonom dozvoljene granice.
Inspekcija je od operatera zatražila i redovno dostavljanje rezultata kontinuiranog mjerenja emisija kako bi se pratio rad postrojenja i omogućilo pravovremeno postupanje u slučaju novih prekoračenja.
Prema izvještaju inspekcije, tadašnji direktor Termoelektrane Tuzla obavijestio je inspektora 26. augusta u 8:18 sati da su emisije čvrstih čestica na ispustu Bloka 4 normalizovane.
Sastav čestica koje su padale po naseljima još nije utvrđen
Jedno od važnih pitanja nakon incidenta odnosi se na porijeklo i hemijski sastav čestica koje su građani dokumentovali u Šićkom Brodu i okolnim naseljima.
Prema odgovoru ministarstva, Termoelektrana Tuzla navela je da nezavisno uzorkovanje taloga i laboratorijska analiza njegovog fizičkog i hemijskog sastava nisu bili predviđeni planom nabavki za 2026. godinu.
Za takva ispitivanja potrebno je osigurati finansijska sredstva i provesti odgovarajući postupak javne nabavke.
Iz Termoelektrane su, ipak, naveli da prihvataju mogućnost analize uzoraka koje bi prikupila nezavisna strana, uz dokumentovanje mjesta, vremena i načina uzorkovanja.
Federalno ministarstvo okoliša i turizma najavilo je da će uzorkovanje i analiza biti naloženi i provedeni u okviru inspekcijskog nadzora.
Kada je riječ o kvalitetu zraka na području Šićkog Broda i neposrednoj okolini Termoelektrane, ministarstvo je navelo da je odgovarajuće mjerenje već bilo naloženo rješenjem federalnog inspektora od 30. jula 2026. godine.
Zakonska obaveza zaustavljanja prekoračenja, ali ne i hitnog obavještavanja ministarstva
Dokumentacija otvara i pitanje načina obavještavanja nadležnih institucija o incidentima u industrijskim postrojenjima.
Federalno ministarstvo okoliša i turizma pojasnilo je da je operater, prema Zakonu o zaštiti zraka i Zakonu o zaštiti okoliša FBiH, dužan bez odlaganja poduzeti odgovarajuće mjere u slučaju kvara, poremećaja tehnološkog procesa ili prekoračenja dozvoljenih emisija.
Međutim, prema tumačenju ministarstva, navedene zakonske odredbe ne propisuju izričitu obavezu da operater o samom prekoračenju odmah obavijesti Federalno ministarstvo okoliša i turizma.
U slučaju Termoelektrane Tuzla, nadležna institucija za incident je saznala tek nakon što su se obratili građani.
Iako su emisije, prema dostavljenim podacima, normalizovane 26. augusta, ostaje pitanje sastava čestica koje su dospjele u okolna naselja, kao i rezultata najavljenih nezavisnih analiza i daljnjeg inspekcijskog nadzora.
Izvor: crna-hronika.info
